Kontuzje: Zerwanie ścięgna Achillesa

Na wstępie, chciałabym podkreślić, iż temat dotyczący ścięgna Achillesa oraz wszelkich związanych z nim uszkodzeń bądź urazów, jest dośc szeroki, dlategopostaram oprzeć się na przypadkach, które miałam okazję prowadzić podczas własnej pracy z pacjentami. Na początku wyjaśnię podstawowe pojęcia z anatomii.
Ścięgno Achillesa, zwane również ścięgnem piętowym, jest najsilniejszym ścięgnem ludzkiego organizmu. Odgrywa ważną rolę w trakcie chodu, biegu oraz skoku. Ta bardzo silna struktura, łączy mięśnie łydki (brzuchaty i płaszczkowaty) z guzem piętowym kierując się ku dołowi. Funkcja ścięgna Achillesa, polega na zgięciu podeszwowym stopy.  Najprostszym przykładem jest wspięcie na palcach, co niestety nie jest możliwe podczas zerwania opisywanego ścięgna.
Zdrowe ścięgno piętowe jest bardzo wytrzymałe na rozciąganie oraz odporne na duże obciążenia. Otóż okazuje się, że do samodzielnego przerwania Achillesa dochodzi przy sile rozciągającej od 3-9 kN. Wyróżniamy dwie przyczyny uszkodzeń: są to urazy bezpośrednie ( uderzenie), oraz pośrednie (stany zapalne, mikrourazy, zmiany naczyniowe, przeciążenia).  Większość moich pacjentów z tego typu uszkodzeniami to ludzie, uprawiający różne formy aktywności sportowej, a w szczególności sporty zespołowe. Tuż po urazie, niezbędnym elementem jest badanie ortopedyczne. Objawami jakie mogą wystąpić podczas urazu, są obrzęk w okolicy ścięgna, ból oraz krwiak. Bardzo często wyczuwalny jest brak ciągłości ścięgna. Zadaniem fizjoterapeuty bądź ortopedy, jest wykonanie  kilku podstawowych testów, wykluczających lub potwierdzających stopień uszkodzenia. Bardzo istotna jest ocena, w jakim stopniu został zaburzony chód. W zależności od urazu, wyróżniamy postępowanie zachowawcze oraz operacyjne. Leczenie zachowawcze polega na unieruchomieniu kończyny, zastosowaniu farmakoterapii i fizjoterapii. Nie da się ukryć, iż jest to tańszy sposób na przywrócenie sprawności, który stosuje się przy częściowych uszkodzeniach ścięgna oraz po którym nie dochodzi do występienia powikłań pooperacyjnych. Ryzykiem jest natomiast, powtórne zerwanie. Jeżeli chodzi o uszkodzenia pełnej ciągłości ścięgna Achillesa, stosuje się leczenie operacyjne, polegające na zszyciu ścięgna. Po zabiegu operacyjnym, stosuje się unieruchomienie w postaci łuski w tzw. "końskim" ustawieniu, lub opatrunek gipsowy z wyciętym oknem zgodnie z przebiegiem ścięgna, a następnie przeprowadza się cykl fizjoterapii.
Do zerwania ścięgna, najczęściej dochodzi na wysokości 3 a 6 cm od guza piętowego, rzadziej natomiast w miejscu przejścia ścięgna w brzusiec.
Czas gojenia się ścięgna po zabiegu operacyjnym, zależy od wielu czynników, ale szacuje się na ok. 6-8 tygodni. Nie znaczy to jednak, iż po takim czasie ścięgno nie jest nadal podatne na wszelkiego rodzaje rozciągnięcia przy obciążeniach. W związku z tym, do 10 tygodnia, należy stosować odpowiednią metodykę ćwiczeń oraz wkładkę pod piętę wkładaną do buta.

 

 


1 etap ( 2-14 dnia) po operacji:
a) krioterapia- w pierwszych dniach żel chłodzący ok 10-15 min. Kończyna powinna być odciążana, oraz należy stosować elewację stopy i podudzia. Od 6 dnia po operacji, stosujey właściwą krioterapię zaczynając od 2-3 minut.
b) ćwiczenia izometryczne mięśni operowanej kończyny w unieruchomieniu, w pozycji leżenie tyłem (prostowniki palców i  stopy, czworogłowy uda, zginacze biodra), w pozycji leżenie przodem ( zginacze palców i stopy, kulszowo goleniowych, pośladkowych wielkich). Pacjent wykonuje 2 serie  po 6-8 powtórzeń dla każdej grupy mięśniowej. Czas jaki wynosi napięcie izometryczne wynosi ok 4 sekund, a przerwa między skurczami ok 7 sekund. Należy zwrócić uwagę, aby napięcie mięśni podudzia  nie przekraczało siły 25% w porównaniu z kończyną nieoperowaną. Podczas pierwszych oznak zmęczenia lub bólu, niezwłocznie przerywamy ćwiczenia.
c) czynne ruchy zginania zdrowej kończyny, prostowania oraz rotacji stopy kończyny zdrowej w leżeniu tyłem
d) ćwiczenia czynne ze stopniowym oporem mm. kończyny zdrowej ( mm. zginające i prostujące stopę, nawracające i odwracające stopę, prostowniki i zginacze st. kolanowego, zginacze i prostowniki st. biodrowego).
e) nauka chodu z dwiema kulami
f) promieniowanie laserowe-wykonujemy od ok. 8 dnia po zabiegu operacyjnym

2 etap ( 3-6 tydzień) po operacji
a) kontynuacja ćwiczeń z 1 etapu
b) mobilizacja blizny pooperacyjnej oraz drenaż limfatyczny
c) ćwiczenia priopriocepcji-leżenie tyłem. Nacisk stopą kończyny ( ok 20%). 2-3 serii, 6-8 powtórzeń w serii.
d) ćwiczenia izometryczne z oporem mięśni czworogłowych uda, pośladkowych wielkich, kulszowo goleniowych i biodrowo-lędźwiowych.
e) nauka chodu o kulach z częściowym obciążeniem od 4 tyg.
f) ergometr rowerowy od 5 tyg, na początku bez obciążenia w unieruchomieniu kończyny

3 etap (7-12 tydzień) po operacji
a) jeżeli lekarz wyrazi zgodę, nie stosujemy unieruchomienia. W kolejnych tyg lekarz może zalecić stosowanie 1 cm wkładki pod piętę.
b) ćwiczenia bierne w odciążeniu, zwiększając stopniowo ruchy nawracania i odwracania stopy
c) ćwiczenia czynne mięśni( prostowników i zginaczy stopy)
d) ćwiczenia czynne ze stopniowym oporem ( czworogłowy uda, biodrowo-lędźwiowy, pośladkowy, kulszowo-goleniowe), a równiez ćwiczenia odwodzicieli i przywodzicieli uda.
e) ćwiczenia ze stopniowym oporem miesni prostujących i zginających stopę
f) ergometr rowerowy-stopniowo zwiększamy obciążenie
g) ćwiczenia zapobiegające przykurczowi m. trójgłowego łydki (rozciąganie m. trójgłowego)-ostrożnie, nie należy uszkodzić operowanego ścięgna. Skłon tułowia z jednoczesnym rozciąganiem m. trójgłowego np. ze sztywnyą stabilizacją na śródstopiu
h) przygotowanie do chodu-ćwiczenia równoważne, koordynacyjne, nauka poszczególnych faz chodu.

4 etap (13-16 tydz) po operacji
a) ergometr rowerowy ze zwiększonym obciążeniem
b) nacisk na podłoże kończyny operowanej, powyżej wartości masy ciała
c) przywracanie biegu. Na początku pacjent wykonuje trucht, a następnie wolny bieg. Zwiększamy dystans, a następnie prędkość.
d) przygotowanie do uprawiania sportu rekreacyjnego lub pracy zawodowej. Z początku ćwiczenia pacjent wykonuje w tempie umiarkowanym-bieg z piłką, kozłowanie piłki, bieg ze zmianą kierunku ruchu, wbieganie i zbieganie ze schodów, przysiady w częściowym obciążeniem, wspięcia na palcach stóp na drabince a następnie opuszczanie z kontrolą pięt poniżej brzegu.

5 etap ( 17-24 tydz) po operacji
a) specyficzne ćwiczenia dla uprawianej dyscypliny sportowej-bieg z piłką, kozłowanie piłki podczas szybkiego biegu, nagłe zatrzymanie i zmiana kierunku.
b) ćwiczenia ukierunkowane na poprawę skoczności jednonóż, obunóż, bieg na bieżni ze zmianą prędkości, bieg na różnym podłożu, skoki na twardym podłożu oraz bieg ze zmiennym kątem nachylenia podłoża.
c) testy
- wspięcia na palcach
- bieg na bieżni ruchomej
d) pomiary- ocena priopriorecepcji, kinematyki chodu, ruchomości, obwodów stawów skokowych jak również obwodów mięśni trójgłowych łydki, czasu biegu z max prędkością i zmianami kierunku ruchu.


Schemat przedstawionej fizjoterapii, jest jak widać długotrwały i wieloetapowy. Techniki oraz metody wyżej opisane, należy dostosować do procesów gojenia się operowanego ścięgna, jak również do przemiany tkanki łącznej.  Staram się również zwrócić uwagę na konieczność dobierania osobistych programów fizjoterapii dla każdego pacjenta. Niezbędnym elementem szybkiego powrotu do pełnej funkcji jest pacjent, który powinien brać aktywny udział w całym programie.

 

Wyjaśnienie niektórych pojęć, które pojawiły się w artykule:

*zgięcie podeszwowe stopy-ruch odbywa się w górę

*elewacja stopy-uniesienie kończyny

*ćwiczenia izometryczne-napinanie mięśni bez ich rozściągania, dochodzi do braku bądź minimalnego ruchu

*leżenie tyłem-leżenie na plecach

*leżenie przodem-leżenie na brzuchu

*czynne ruchy zginania-aktywne, samodzielne, bez pomocy terapeuty

*ćwiczenia czynne ze stopniowym oporem- pacjent aktywnie wykonuje ruch przeciw stopniowanemu oporowi terapeuty. Opór może stanowić ręka terapeuty, badź specjalna guma Thera-band

*mobilizacja blizny-rodzaj mobilizacji, mający na celu zapobieganiu zrostom, poprawę trofiki tkanek oraz przyspieszenie procesu gojenia

*drenaż limfatyczny-specjalny rodzaj masażu, polegający na pobudzeniu i udrożnieniu naczyń limfatycznych w kierunku najbliższych węzłów chłonnych, w celu zmniejszenia obrzęku.

*ćwiczenia priopriocepcji-czucia głebokiego, zwanego również orientacją ułożenia części własnego ciała ( przy zamkniętych oczach, dotknięcie palcem wskazującym nosa)

*ćwiczenia birne w odciążeniu-wykonywane przez terapeutę, bądź na specjalnych szynach w pozycji, w której mięśnie są najbardziej rozluźnione

*kinematyka chodu-badanie chodu, polegające na rejestrowaniu ruchu kończyn za pomocą specjalistycznych urządzeń. Dzięki tej metodzie możliwa jest ocena, czy pacjent porusza się w sposób prawidłowy i symetryczny

Reklama

Teraz oglądane
Buty do basketu

Dołącz do nas!

Archiwum artykułów
November 2017
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
30 31 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 1 2 3

Odwiedza nas 119 gości oraz 0 użytkowników.

Copyright © 2015 @ 4Basket.pl. All Rights Reserved. 4Basket.pl nie jest właścicielem zdjęć, filmów oraz Memes wykorzystanych w serwisie. Nazwa i logo The National Basketball Association ("NBA") jak również nazwy i loga drużyn są własnością NBA Properties, Inc. oraz oficjalnych drużyn NBA. Serwis 4Basket.pl wykorzystuje je tylko i wyłącznie w celach informacyjnych, niekomercyjnych zgodnie z prawem. Kopiowanie, rozpowszechnianie materiałów 4Basket.pl jest zabronione.